Skip to main content
search

Spływ kajakowy Krutynią należy do najpopularniejszych atrakcji Mazur, a rzeka Krutynia jest przy tym jedną z najchętniej wybieranych przez kajakarzy rzek w Polsce. Jaką trasę na spływ Krutynią wybrać? W jakim terminie spływ Krutynią będzie najprzyjemniejszy? I jaką właściwie rzeką jest Krutynia?

Rzeka Krutynia ≋ podstawowe informacje i charakterystyka

Rzeka Krutynia wypływa z okolic jeziora Warpuńskiego na Pojezierzu Mrągowskim. Po 102 km przeprawy przez liczne jeziora i rezerwaty uchodzi do jeziora Bełdany

Chociaż tak właściwie powinniśmy mówić o szlaku rzeki Krutyni, a nie o rzece Krutynia, bowiem nazwę rzeka Krutynia odnajdziemy na mapie dopiero za jeziorem Krutyńskim, około 70 km rzeki.

Do tego początku właściwej Krutyni szlak prowadzi jeziorami oraz rzekami i rzeczkami o innych nazwach m.in rzeką Grabówką, Gancką Strugą, jeziorem Zyzdrój Wielki, jeziorem Zdróżno…

Łącznie kilkadziesiąt strug i jezior składa się na szlak rzeki Krutyni zanim w ogóle dopłyniemy do właściwej Krutyni. Powód? Rzeki prawie zawsze zmieniają nazwy kiedy wpływają do jezior i zbierają wodę z innych dopływów. Krutynia – rzeka wielu wcieleń.

Krutynia swoje wody prowadzi przez Puszczę Piską a później Mazurski Park Krajobrazowy. Na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego przepływa przez rezerwaty “Krutynia” oraz Krutynia Dolna”, w których należy zachowywać bezwzględną ciszę.

Gągoł

Ciekawym ptakiem, którego można spotkać spływając odcinkiem Ukta-Iznota jest gągoł. Gatunek średniej wielkości kaczki, który wyróżnia się charakterystycznym “złotym okiem” oraz sposobem gniazdowania. Gągoły bowiem zajmują… dziuple w drzewach. Gągoł jest jedyną rodzimą kaczką dziuplastą. Polskę zamieszkuje ok. 4000 par lęgowych gągołów.

Krutynia swoją popularność zawdzięcza różnorodności, malowniczości oraz lokalizacji, ale jest jeszcze coś, co sprawia, że spływ Krutynią pozwala przejrzeć się w obliczu rzeki nadzwyczajnej.

Pierwsza rzecz: Krutynia jest rzeką właściwie pozbawioną widocznych starorzeczy. Od tysiącleci płynie w tym samym korycie.

Druga: Krutynia, zamiast erodować bocznie, eroduje wgłębnie, co powoduje, że jest jedną z najgłębszych rzek w Polsce osiągając miejscami głębokość 7 metrów. Jednocześnie nie brakuje na niej miejsc, gdzie woda sięga do kostek. Gdybyśmy mogli na chwilę wypompować wodę z Krutyni i spojrzeć na jej “gołe koryto” na pewno byłby to fascynujący widok!

Rzeka Krutynia ≋ jakim odcinkiem spłynąć?

Projekt “50 rzek” zakłada spływy na odcinkach jednodniowych. Krutynia była sporą zagwozdką. Szlak rzeki Krutynia jest bowiem bardzo różnorodny. Każdy kilkunastokilometrowy odcinek mógł dostarczyć innych wrażeń i wybór nie był łatwy. Po porządnym rekonesansie na mojej liście widniały odcinki:

  • Sorkwity – Babięta – 23 km
  • Babięta – Zgon 24 km
  • Spychowo – Krutyń – 25 km
  • Krutyń – Ukta – 15 km
  • Ukta – Iznota – 16 km

Po namyśle zdecydowałem się na ten ostatni. Krutynia na tym odcinku prawie w całości płynie przez rezerwat “Krutynia Dolna” im. W. Mańkowicza. Finisz tego odcinka to kolei przeprawa przez jezioro Gardyńskie oraz jezioro Malinówko. Taki profil trasy ostatecznie przekonał mnie do podjęcia wyboru.

Rzeka Krutynia ≋ spływ kajakowy odcinkiem Ukta – Iznota ≋ trasa i relacja

Spływ rozpocząłem w niewielkiej miejscowości Ukta. Etymologiczna ciekawostka: nazwę Ukta nadali miejscowości filiponi, wspólnota staroobrzędowców, którzy założyli w tym miejscu osadę w 1832 roku. W Ukcie są sklepy spożywcze, jest restauracja. Można się zaopatrzyć przed spływem i zjeść.

Zwodowałem się zaraz przy moście. Start z terenów rekreacyjnych, dostępnych publicznie.

Mijając na kilkuset pierwszych metrach pozostałości po kamiennym moście zupełnie niepostrzeżenie znalazłem się poza wszelkimi zabudowaniami, w dziewiczym świecie wody. Po kilkunastu minutach byłem już na obszarze rezerwatu “Krutynia Dolna”, gdzie aż do samego końca spływu (nie licząc 2 wędkarzy i 5 kajakarzy) towarzyszyły mi już tylko gągoły, łabędzie, starodrzew mieszanego lasu i hektary trzciny pospolitej.

Szczególną uwagę warto zwrócić na drzewa, bo jest tu naprawdę wszystko: dęby, graby, ols, klony, sosny, brzozy. Spektakularne okazy niejednokrotnie ponad 100-letnich drzew doskonale ogląda się bez wychodzenia na ląd.

Na odcinku z Ukty do Iznoty mija się tylko jedną miejscowość – Nowy Most. Mniej więcej w połowie trasy. 7 km od Ukty. Nie ma tam jednak sklepu. Jest za to stanica, gdzie w sezonie można zjeść posiłek. Rzeka na odcinku do Nowego Mostu całkiem ciekawie meandruje. Z meandrami jak z wierzchołkami gór – zawsze ciekawość pcha nieuchronnie za kolejny. Teren momentami bagnisty. Przyjemnie jest się “przytulić” do trzcin i nasłuchiwać co dzieje się dookoła.

Za Nowym Mostem bieg rzeki nie jest już tak kręty. Po pokonaniu kolejnych 3,5 km zaczyna się “jeziorny” odcinek trasy. Otwarta przestrzeń, inna perspektywa, inne pływanie.

W pierwszej kolejności wpływa się na jezioro Gardyńskie. Jesteśmy już na terenie Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Wpływając na jezioro i patrząc w lewo zobaczycie strome wzniesienie. Natomiast żeby kontynuować spływ Krutynią należy płynąć w prawo. Do końca odcinka pozostaje od jeziora Gardyńskiego 4 km.

Po chwili, krótkim przesmykiem (bardzo malowniczo!) wpływa się w jezioro Malinówko. Dalsza trasa prowadzi w lewo i jest łatwa do rozpoznania.

Ostatni fragment do Iznoty płynie się raz zwężającym, raz poszerzającym się korytem Krutyni, która raz cieszy oko potężnymi trzcinowiskami a raz zachwyca szpalerami starych, chylących się nad taflę drzew.

Spływ Krutynią kończę w pustej Iznocie. Choć sądząc po budkach i infrastrukturze – w sezonie musi się tu dziać gwarno.

Melchior Wańkowicz

rezerwat “Krutynia Dolna” przez który będziecie płynąć pokonując trasę z Ukty do Iznoty nosi imię Melchiora Wańkowicza, jednego z najbardziej uznanych polskich reportażystów. Melchior Wańkowicz jest autorem powieści “Na tropach Smętka”, w której opisuje tereny ówczesnych Prus Wschodnich, opowiadając również o spływie kajakowym Krutynią. Książka po raz pierwszy została wydana w 1936 roku.

Spływ Krutynią ≋ odcinek Ukta – Iznota

16
pokonanych kilometrów
5
godzin spływu. Spokojnym tempem
2
łabędzie próbujące wpakować się do kajaka

Mapa: rzeka Krutynia. Spływ kajakowy odcinkiem Ukta-Iznota ⇒

Spływ Krutynią ≋ trudności, bezpieczeństwo, dla kogo jest Krutynia?

Spływ Krutynią na odcinku Ukta – Iznota oceniam jako bardzo łatwy. Jedyną przeszkodą do pokonania jest zatopione na całej długości rzeki drzewo za Nowym Mostem, na wysokości domków letniskowych “Perła Krutyni”. Prześliźniecie się po drzewie jest bardzo łatwe. Natomiast na samym początku, wypływając z Ukty przepływa się przez niewielkie bystrze, gdzie wystarczy zachować uwagę.

Nurt rzeki Krutynia jest bardzo łagodny. Przestrzegam jedynie przed wysiadaniem z kajaka w płytkich miejscach. Dno może okazać się muliste, co może spowodować zapadnięcie się.

Krutynia jest świetną rzeką na spływy rodzinne oraz indywidualne. Nadaje się również świetnie dla początkujących kajakarzy.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Post udostępniony przez Bartek Szaro (@bartekszaro)

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Post udostępniony przez Bartek Szaro (@bartekszaro)

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Post udostępniony przez Bartek Szaro (@bartekszaro)

Rzeka Krutynia ≋ kiedy najlepiej spływać?

Krutynia należy do jednych z najpopularniejszych polskich rzek. W wakacje po szlaku Krutyni potrafi przepływać nawet 2000 kajaków dziennie.

Zachęcam do pozasezonowego pływania. Mój spływ odbyłem na początku maja. Pusto, cisza, spokój. Umiarkowanie zielono, trzcina jeszcze nie wyrosła a niektóre gatunki drzew jeszcze nie puściły liści, ale w ogólnym rozrachunku i tak jest mocno na plus. Zresztą myślę, że zdjęcia mówią same za siebie.

Spływ Krutynią ≋ wypożyczalnia kajaków ≋ gdzie wypożyczyć kajak na Krutyni?

Jeśli macie w planach spływ Krutynią pewnie zastanawiacie się gdzie wypożyczyć kajaki. W pierwszej kolejności sprawdźcie jak Krutyni spływy na Krutyni organizuje mazurski oddział PTTK, które przy rzece ma aż 8 stanic wodnych. Stanice wodne PTTK przy Krutyni znajdują się w miejscowościach Bieńki, Babięta, Spychowo, Zgon, Krutyń, Ukta, Nowy Most i Sorokwity. Pierwsza stanica wodna PTTK znajduje się na Krutyni już w Sorokwitach. To początkowy fragment szlaku wodnego, z którego warto rozpocząć także wielodniowy spływ Krutynią.

W każdej ze stanic znajdziecie także miejsca noclegowe. Do dyspozycji domki kempingowe, pola namiotowe, a przy niektórych stanicach jest też opcja karawaningu.

stanica wodna pttk uktra

Stanica wodna PTTK w Ukcie


Kajaki przy stanicach wodnych PTTK można wynająć bardzo tanio – już od 35 zł za dobę. Przebierać można też w trasach, wariantach – jeśli nie macie ochoty płynąć samemu możecie też śmiało dołączyć do spływów zorganizowanych na dłuższe trasy. Bardzo kompleksowa oferta. Do tego flota kajakowa PTTK na Krutyni jest potężna. Do wyboru są rozmaite kajaki o właściwościach świetnie odpowiadającym charakterowi Krutyni. Jest też możliwość wynajęcia canoe także do wyboru do koloru.

Dojrzała turystyka kajakowa

Realizując projekt “50 rzek” chcę nie tylko opisywać walory polskich rzek i promować turystykę wodną, ale również zachęcać do korzystania ze szlaków wodnych w sposób, który pozwoli nam cieszyć się ich pięknem jeszcze bardzo długo. Podsuwam sześć prostych praktyk, nie wymagających wysiłku, dla naszych lepszych doświadczeń. I dla lepszej kondycji środowiska

Nie śmieć

Zabierz ze sobą wszystkie swoje odpadki. Nawet nie musisz ich “dźwigać”. Kajakiem przetransportujesz je bez najmniejszego wysiłku.

Nie hałasuj

Ekosystemy rzek to środowisko życia wielu gatunków. Wielu kajakarzy pływa po to, by móc podpatrywać ich życie. Bądź wobec nich koleżeński. Niech kajakowanie pozostanie najmniej inwazyjną formą uprawiania turystyki.

Z psem na smyczy

Jeśli na spływie towarzyszy Ci czworonożny przyjaciel pamiętaj kim jest dla mieszkańców ekosystemów rzecznych. Są miejsca, do których człowiek zaglądać nie powinien. I podobnie jest z domowymi zwierzętami.

Ograniczaj zasoby

Wybierając się na spływ zabierz jak najmniej plastiku i produktów, których opakowania mogą mieć szkodliwy wpływ na środowisko bądź się do niego przedostać. Rozważ zakup butelki lub akcesoriów, które pozwolą Ci pić wodę prosto z rzeki.

Daj się rozmnożyć

Jeśli podczas spływu kajakowego planujesz przerwy lub noclegi upewnij się, że miejsce w którym będziesz schodzić na ląd nie jest rezerwatem, w którym lęgi mają ptaki.

Reaguj

Jeśli widzisz, że ktoś zachowuje się nie w porządku – reaguj. Nie bądź bierny. Brak reakcji to przyzwolenie na czyjeś niewłaściwe zachowanie i jego akceptacja.

Bartek Szaro

Autor Bartek Szaro

Oprócz bloga prowadzi także autor na YouTube o zrównoważonej turystyce. Twórca największego w Polsce cyklu spotkań łączących podróżowanie i reportaż "Kontynenty | spotkaj podróżników" oraz gospodarz cyklu spotkań "Nieturyści".

Więcej tekstów autora Bartek Szaro

Miejsce na Twój komentarz

*